ناباروری و سقط مکرر

+

ناباروری و سقط مکرر

آیا پس از سقط اول نیاز به آزمایش وجود دارد؟

در صورت وجود سقط مکرر با نمونه سقط شده چه باید کرد؟

سقط مکرر در حدود 1 الی 5% زوج های نابارور و 12 تا 15% همه بارداری ها را شامل می شود. طبق تعاریف جدید سقط مکرر زمانیست که 2 یا تعداد بیشتری از جنین ها از دست برود. زنانی که سن بیشتر از 35 سال دارند بیشتر در معرض سقط مکرر قرار میگیرند. سن مادر و از دست دادن حامگی های قبلی دو خطر مستقل برای از دست دادن جنین بعدی در نظر گرفته میشوند. بالا رفتن سن مادر با کاهش کیفیت و کمیت تخمک ها ارتباط دارد. 

همچنین گزارش شده است که افزایش سن پدری هم با از دست دادن جنین ارتباط دارد. به طوریکه زنان با سن بیش از 35 سال و مردان بالای 40 سال خطر  بیشتری برای از دست دادن جنین دارند. از دیگر فاکتورهای زنانه مرتبط با سقط می توان به چاقی، سیگار کشیدن، مصرف الکل و قهوه اشاره نمود. در حالیکه نرخ بارداری در زنان چاق بیشتر است با این حال احتمال سقط نیز در این افراد بیشتر می باشد. همچنین استرس در خانم ها یک موضوع نگران کننده می باشد. 

اگرچه ناهنجاری های کروموزمی در جنین، شایع ترین علت برای 40 الی 45% سقط های سه ماهه اول می باشد اما نقش اختلالات کروموزمی در موارد سقط های مکرر کمتر است، چرا که بارداری هایی با اختلالات تعدادی کروموزمی کمتر تکرار می‌شوند. مشاوره ژنتیک نقشی اساسی برای چنین زوج هایی دارد. مشاور میتواند با بررسی تاریخچه ژنتیک افراد، سوال در مورد فرزندان با سابقه اختلالات مادرزادی در فرزندان و یا سایر بستگان راهنمایی های لازم را توصیه کند.  چنانچه پدر و مادری دارای ناهنجاری کروموزمی باشند گزینه نمونه گیری CVS یا آمنیوسنتز  برای تایید اختلال کروموزمی در جنین توصیه می شود. همچنین در مورد توصیه IVF شواهد کافی از کارایی این روش به زوج های با سقط مکرر وجود ندارد. فاکتورهای مرتبط با ترومبوفیلی از دیگر عوامل مرتبط با سقط هستند. که آزمایش برای بررسی عوامل ترومبوفیلی در دسترس می باشد. 

شایعترین علت شناخته شده سقط منفرد دلایل ژنتیکی و شایعترین علت سقط مکرر اختلالات ایمنولوژیک هستند.

ارزیابی سقط مکرر :

ارزیابی علل و درمان سقط مکرر توسط پزشک فوق تخصص نازایی و سقط مکرر انجام میشود.البته با وجود تمام بررسی هایی که جهت تشخیص علل سقط مکررانجام میشود علت سقط در 50% موارد ناشناخته می ماند اما در هر حال پزشک شما جهت ارزیابی اقدامات ذیل را انجام خواهد داد :

تستهای تشخیصی سقط مکرر:
1- بررسی  کروموزومی / کاریوتایپ :
این بررسی بر روی خون زوج انجام میشود و نشان دهنده وضعیت ژنی جنین نیست . آزمایش ممکن است هزینه بر باشد و یا در خیلی موارد نرمال باشد اما به خاطر تشخیص برخی تغییرات کوچک ژنی در صورتی که سایر آزمایشات طبیعی باشند، انجام آن ضرورت دارد .

طبیعی بودن تست نشان میدهد که به احتمال زیاد فاکتورمحیطی بدن مادرعامل سقط میباشد.

2- بررسی رحم :
یررسی علل رحمی سقط مکرر به چند روش صورت میگیرد :
هیستروسالپنگوگرافی یا عکس رنگی رحم ، هیدروسونوگرافی ،سونوگرافی واژینال ، هیستروسکوپی و MRI ( ام آر آی ) که در مقالات مربوطه مفصل توضیح داده شده است. سونوگرافی واژینال و عکس رنگی رحم ، اولین قدم در بررسی رحم هستند و اطلاعا ت پایه در اختیار پزشک قرار میدهند اما هیدروسونوگرافی ، روش استاندارد طلایی در ارزیابی سقط مکرر است که ناهنجاریهای رحم ( شایعترین ناهنجاری رحم که منجر به سقط می شود ، دیواره یا سپتوم رحم است ) و ضایعات داخل حفره مانند چسبندگی رحم و پولیپ و فیبروم را نیز با دقت بالا تشخیص میدهد .

3- بررسی ایمنی مادر :
علل ایمنی سقط مکرر با انجام دو تست ساده قابل بررسی است و در صورت غیرطبیعی بودن حتما باید به فاصله 8-6 هفته تکرار شود. البته تستهای دیگری هم هستند که هم هزینه بر هستند و هم کارایی آنها اثبات نشده و بنابراین انجام آنها در مراحل اولیه و بطور روتین لزومی ندارد. مشاوره ایمنولوژی در این موارد کمک کننده است.

4- بررسی عملکرد تیروئید :
از آنجایی که تغییرات بدون علامت هورمون تیروئید نیز ممکن است باعث سقط شود این تست در همه ، حتی افراد بدون علامت هم انجام میشود. آنتی بادی ضد تیروئید که در ایجاد بیماریهای خود ایمنی تیروئید نقش دارد نیز باید چک شود.

تستهای دیگری هم ممکن است لازم باشند مانند بررسی وضعیت تخمدانها با سونوگرافی واژینال ، آزمایش هورمونی زنان و تست ذخیره تخمدان ، بررسی عفونتهای واژن و لگن ، ازمایشهای عفونی مانند سرخجه و انگل گربه ، بررسی وضعیت انعقاد ودیابت که بنا به تشخیص پزشک درخواست میشوند.

آزمایش ژنتیک بعد از سقط چرا تجویز می شود؟ و چرا انجام آن ضروری است؟

1
سقط اول معمولا در خانم ها شایع بوده و تکرار نمی‌شود اما چنانچه دو یا تعداد بیشتری سقط اتفاق بیافتد نیازمند بررسی های بیشتر است.
2
در 50 از زنان با سقط مکرر، هیچ دلیلی برای از دست دادن جنین یافت نمی شود. ممکن است سر نخ هایی در مورد سقط مکرر وجود داشته باشد. اما پاسخ مطمئنی وجود ندارد.
3
عفونت هایی از قبیل مایکوپلاسما، توکسوپلاسما، سرخچه، سایتومگالوویروس و ... با سقط تصادفی (تک) همراهی دارد اما با سقط مکرر ارتباطی ندارد. بنابراین یک غربال گری معمولی برای بررسی عفونت ها به مادران با سقط مکرر توصیه نمی شود.
4
به تمامی خانم هایی که تجربه سقط مکرر دارند توصیه میشود که جهت بررسی علت سقط، نمونه جنین را در محلول حاوی نرمال سالین استریل گذاشته و به آزمایشگاه انتقال بدهند. توجه شود که نباید بیشتر از 48 ساعت از زمان سقط گذشته باشد تمامی تست های مربوط به بررسی سقط مکرر در آزمایشگاه ژنتیک صدرا انجام میشود.
5
ممکن است یکی از والدین دچار اختلال ژنتیکی مانند کم‌خونی داسی‌ شکل یا موارد دیگر باشد که هنگام بارداری به جنین منتقل شود. با بررسی ژنتیک جنین سقط شده، می‌توان از انتقال ژن معیوب به جنین بعدی جلوگیری کرد. از جمله آزمایش‌های دیگری که علاوه بر آزمایش ژنتیک بعد از سقط جنین انجام می‌گیرند عبارتند از: آزمایش ویتامین دی: کمبود ویتامین دی در بارداری بسیار تاثیرگذار است؛ ازاین‌رو باید با مصرف قرص ویتامین دی آن را رفع کرد. آزمایش بیماری سلیاک: بیماری سلیاک موجب سقط‌جنین و عدم بارداری می‌شود که تشخیص آن فقط با آزمایش ممکن است. آزمایش هورمون محرک تیروئید: ترشح هورمون تیروئید به‌صورت طبیعی در سلامت جنین موثر است. آزمایش تیروکسین: کاهش ترشح هورمون تیروکسین باعث سقط‌ جنین می‌شود. آزمایش قند: زنان مبتلا به دیابت دچار سقط مکرر جنین می‌شوند که باید سطح آن خون در زنان کنترل شود. آزمایش سندروم آنتی فسفولیپید: این اختلال موجب لخته‌شدن خون و عدم بارداری می‌شود. آنزیم تیروئید پراکسیداز: مقدار بالای آنتی‌بادی تیروئید در زنان باردار سبب سقط‌ جنین و زایمان زودرس می‌شود.
6
اگر آزمایش ژنتیک از جنین سقط شده، نشان داده شود که جنین بدون هیچ‌گونه اختلال ژنتیکی است، علت سقط‌ جنین به احتمال زیاد به‌خاطر عوامل محیطی، عفونت یا مشکلات ساختاری رخ‌داده است. اگر سقط‌ جنین به علت اختلالات کروموزومی باشد، پزشک بر اساس ساختار کروموزوم، علت سقط را تشخیص داده و درمان‌های لازم را انجام می‌دهد. از عوامل شایع اختلالات کروموزومی مؤثر در سقط‌ جنین می‌توان به موارد زیر اشاره کرد: تریزومی: هر سلول طبیعی دارای 46 کروموزوم است در تریزومی به‌جای 46 عدد 47 کروموزوم در سلول وجود دارد که باعث مرگ جنین یا دنیا آمدن نوزادی با عقب‌ماندگی ذهنی می‌شود. تریپلوئیدی: به دریافت یک مجموعه کروموزوم اضافه از پدر یا مادر تریپلوئید می‌گویند که در آن هر سلول دارای 69 کروموزوم است. در این نوع ناهنجاری جنین بیشتر از 3 ماه اول قادر به زنده‌ماندن نیست و نوزادانی که با این نقض به دنیا می‌آیند دچار نقض قلبی و عدم رشد کافی هستند. مونوزومی: در مونوزومی به جای 46 کروموزوم، 45 کروموزوم وجود دارد و جنین دارای فقدان یک عدد کروموزوم در سلول است. احتمال زنده‌ماندن جنین در مونوزومی بسیار کم است. تتراپلوئیدی: در این اختلال جنین به‌جای دو نسخه از هر کروموزوم، چهار نسخه از آن را دارد. جابه‌جایی کروموزومی: به جدا شدن یک بخش از کروموزوم و انتقال آن به کروموزوم دیگر جابه‌جایی کروموزومی می‌گویند.
7
به علت ناهنجاری‌های کروموزومی ممکن است ناباروری و سقط اتفاق بیافتد و مادر، بارداری موفقی نداشته باشد. در بسیاری از مواقع بعد از بارداری ناموفق، احتمال بارداری مجدد و تولد فرزند سالم وجود دارد. اگر بارداری دوم هم با سقط‌ جنین همراه باشد، مشکل عدم باروری رخ می‌دهد. در این صورت با انجام آزمایش ژنتیک از جنین سقط شده، علت سقط را کشف می‌کنند و درمان‌های موردنظر انجام می‌شود.
8
بعد از سقط مکرر جنین، وجود بیماری ژنتیکی در افراد خانواده و داشتن فرزندی با بیماری ژنتیکی، باید آزمایش ژنتیک از جنین سقط شده صورت گیرد تا از سقط مجدد جلوگیری شود. در صورتی که نمونه جنینی موجود نباشد باید پدر و مادر بعد انجام مشاوره ژنتیک قبل از بارداری بعدی آزمایش ژنتیک بدهند
9
بعد از سقط متداول باید نسبت به انجام آزمایش ژنتیک از جنین سقط شده اقدام کرد. در ابتدا لازم است مشاوره ژنتیک انجام گیرد تا نوع آزمایش شما مشخص گردد. در هر حالت نمونه بافت جنین سقط شده را مورد بررسی قرار می‌دهند. اگر جنین در اوایل بارداری سقط شود، نمونه برداری از بافت آن و انجام آزمایش کروموزوم یا استخراج DNA بسیار سخت است. چون باید از دیواره رحم بافت‌های باقی‌مانده جنین را استخراج کنند که به این روش اتساع و کورتاژ می‌گویند. توصیه می‌شود هنگام سقط‌جنین در اوایل بارداری، قسمتی از بافت جنین را به‌عنوان نمونه نگهدارید.
10
سقط‌جنین دلایل مختلفی دارد که هر یک از این دلایل باید مشخص شوند و اقدامات درمانی صورت گیرد. آزمایش ژنتیک از جنین سقط شده برای پیشگیری از سقط مجدد بسیار اهمیت دارد. از مزایای آزمایش ژنتیک عبارتند از: بررسی ژنتیک جنین سقط شده تشخیص و درمان پی‌بردن به ناهنجاری‌های کروموزومی آگاهی از بیماری‌های ژنتیکی احتمالی برای نوزاد اطلاع از بیماری‌های ژنتیکی خانواده اطمینان از سلامت جسم قبل از بارداری
11
سه هفته اول بارداری زمان بسیار مهمی از دوره حاملگی است که نقش تعیین‌کننده‌ای دارد و آزمایش ژنتیک بارداری نقش مهمی خواهد داشت. سقط‌ جنین بیشتر در این دوره اتفاق می‌افتد که بیشتر مواقع علل رخداد این حادثه دردناک در اوایل بارداری، مربوط به مسائل ژنتیکی است. اگر علت سقط ناهنجاری کروموزومی باشد با تشخیص آن، احتمال سقط مجدد را کاهش می‌دهند. در آزمایش ژنتیک از جنین سقط شده از بافت جنین نمونه‌برداری می‌کنند و با بررسی کروموزوم و DNA بافت جنین، علت سقط را تشخیص می‌دهند. نتایج آزمایش ژنتیک از جنین سقط شده توسط متخصص بررسی ژنتیک جنین سقط شده مورد تفسیر قرار می‌گیرد و بسته به نتایج تصمیمات درمانی ارائه می‌شود.
12
اگر علت سقط مشخص شده و اقدامات درمانی صورت‌گرفته باشد، پس از گذشت یک نوبت از عادت ماهیانه و زیر نظر پزشک، می‌توان مجدد باردار شد.