ناباروری و سقط مکرر
آیا پس از سقط اول نیاز به آزمایش وجود دارد؟
در صورت وجود سقط مکرر با نمونه سقط شده چه باید کرد؟
سقط مکرر در حدود 1 الی 5% زوج های نابارور و 12 تا 15% همه بارداری ها را شامل می شود. طبق تعاریف جدید سقط مکرر زمانیست که 2 یا تعداد بیشتری از جنین ها از دست برود. زنانی که سن بیشتر از 35 سال دارند بیشتر در معرض سقط مکرر قرار میگیرند. سن مادر و از دست دادن حامگی های قبلی دو خطر مستقل برای از دست دادن جنین بعدی در نظر گرفته میشوند. بالا رفتن سن مادر با کاهش کیفیت و کمیت تخمک ها ارتباط دارد.
همچنین گزارش شده است که افزایش سن پدری هم با از دست دادن جنین ارتباط دارد. به طوریکه زنان با سن بیش از 35 سال و مردان بالای 40 سال خطر بیشتری برای از دست دادن جنین دارند. از دیگر فاکتورهای زنانه مرتبط با سقط می توان به چاقی، سیگار کشیدن، مصرف الکل و قهوه اشاره نمود. در حالیکه نرخ بارداری در زنان چاق بیشتر است با این حال احتمال سقط نیز در این افراد بیشتر می باشد. همچنین استرس در خانم ها یک موضوع نگران کننده می باشد.
اگرچه ناهنجاری های کروموزمی در جنین، شایع ترین علت برای 40 الی 45% سقط های سه ماهه اول می باشد اما نقش اختلالات کروموزمی در موارد سقط های مکرر کمتر است، چرا که بارداری هایی با اختلالات تعدادی کروموزمی کمتر تکرار میشوند. مشاوره ژنتیک نقشی اساسی برای چنین زوج هایی دارد. مشاور میتواند با بررسی تاریخچه ژنتیک افراد، سوال در مورد فرزندان با سابقه اختلالات مادرزادی در فرزندان و یا سایر بستگان راهنمایی های لازم را توصیه کند. چنانچه پدر و مادری دارای ناهنجاری کروموزمی باشند گزینه نمونه گیری CVS یا آمنیوسنتز برای تایید اختلال کروموزمی در جنین توصیه می شود. همچنین در مورد توصیه IVF شواهد کافی از کارایی این روش به زوج های با سقط مکرر وجود ندارد. فاکتورهای مرتبط با ترومبوفیلی از دیگر عوامل مرتبط با سقط هستند. که آزمایش برای بررسی عوامل ترومبوفیلی در دسترس می باشد.
شایعترین علت شناخته شده سقط منفرد دلایل ژنتیکی و شایعترین علت سقط مکرر اختلالات ایمنولوژیک هستند.
ارزیابی سقط مکرر :
ارزیابی علل و درمان سقط مکرر توسط پزشک فوق تخصص نازایی و سقط مکرر انجام میشود.البته با وجود تمام بررسی هایی که جهت تشخیص علل سقط مکررانجام میشود علت سقط در 50% موارد ناشناخته می ماند اما در هر حال پزشک شما جهت ارزیابی اقدامات ذیل را انجام خواهد داد :
تستهای تشخیصی سقط مکرر:
1- بررسی کروموزومی / کاریوتایپ :
این بررسی بر روی خون زوج انجام میشود و نشان دهنده وضعیت ژنی جنین نیست . آزمایش ممکن است هزینه بر باشد و یا در خیلی موارد نرمال باشد اما به خاطر تشخیص برخی تغییرات کوچک ژنی در صورتی که سایر آزمایشات طبیعی باشند، انجام آن ضرورت دارد .
طبیعی بودن تست نشان میدهد که به احتمال زیاد فاکتورمحیطی بدن مادرعامل سقط میباشد.
2- بررسی رحم :
یررسی علل رحمی سقط مکرر به چند روش صورت میگیرد :
هیستروسالپنگوگرافی یا عکس رنگی رحم ، هیدروسونوگرافی ،سونوگرافی واژینال ، هیستروسکوپی و MRI ( ام آر آی ) که در مقالات مربوطه مفصل توضیح داده شده است. سونوگرافی واژینال و عکس رنگی رحم ، اولین قدم در بررسی رحم هستند و اطلاعا ت پایه در اختیار پزشک قرار میدهند اما هیدروسونوگرافی ، روش استاندارد طلایی در ارزیابی سقط مکرر است که ناهنجاریهای رحم ( شایعترین ناهنجاری رحم که منجر به سقط می شود ، دیواره یا سپتوم رحم است ) و ضایعات داخل حفره مانند چسبندگی رحم و پولیپ و فیبروم را نیز با دقت بالا تشخیص میدهد .
3- بررسی ایمنی مادر :
علل ایمنی سقط مکرر با انجام دو تست ساده قابل بررسی است و در صورت غیرطبیعی بودن حتما باید به فاصله 8-6 هفته تکرار شود. البته تستهای دیگری هم هستند که هم هزینه بر هستند و هم کارایی آنها اثبات نشده و بنابراین انجام آنها در مراحل اولیه و بطور روتین لزومی ندارد. مشاوره ایمنولوژی در این موارد کمک کننده است.
4- بررسی عملکرد تیروئید :
از آنجایی که تغییرات بدون علامت هورمون تیروئید نیز ممکن است باعث سقط شود این تست در همه ، حتی افراد بدون علامت هم انجام میشود. آنتی بادی ضد تیروئید که در ایجاد بیماریهای خود ایمنی تیروئید نقش دارد نیز باید چک شود.
تستهای دیگری هم ممکن است لازم باشند مانند بررسی وضعیت تخمدانها با سونوگرافی واژینال ، آزمایش هورمونی زنان و تست ذخیره تخمدان ، بررسی عفونتهای واژن و لگن ، ازمایشهای عفونی مانند سرخجه و انگل گربه ، بررسی وضعیت انعقاد ودیابت که بنا به تشخیص پزشک درخواست میشوند.
آزمایش ژنتیک بعد از سقط چرا تجویز می شود؟ و چرا انجام آن ضروری است؟